Polska czerwona rasa krów

Niezwykle odporna na choroby wirusowe i bakteryjne.

Jeszcze we wczesnych latach sześćdziesiątych gdy jako uczeń szkoły średniej podróżowałem po Polsce, to na polach i rozległych łąkach widziałem pokaźne stada "polskiej czerwonej". Tej ciemno ceglastej, podobnej trochę do koloru cegły klinkierowej maści stada, pasły się wczesną wiosną, cudownie kontrastując ze świeżą zielenią łąk i pól. Nieodłącznie towarzyszyły im stada czarno-białych z długimi czerwonymi dziobami, bocianów.

Krowa tej rasy była od dawna ceniona w kraju. Niezwykle odporna na choroby wirusowe i bakteryjne. Szczególnie, odporna na Tuberculosis bovis czyli na gruźlicę bydlęcą. Nie wymagająca specjalnej paszy, wcinała każdą zieleninę przerabiając ją na pyszne tłuste mleko o zwartości tłuszczu 4,5% i 3,6% białka. Pasła się od Suwałk, przez Podlasie aż po Bieszczady i ubogie w pasze tereny podgórskie, zawsze dając wyśmienite mleko i dobrą suchą wołowinę. Rasa Polska czerwona należy do krów mleczno-mięsnych. Pochodzi od dzikiego bydła krótkonogiego, obecnego we wschodniej części Europy Środkowej i Skandynawii. Pierwszy Związek Hodowców Bydła Czerwonego przy Małopolskim Towarzystwie Rolniczym powstał w 1894 roku, czyli ponad 120 lat liczy już sobie Małopolskie Towarzystwo Hodowców Bydła Czerwonego Polskiego.

Leopold Adametz w 1904 opisał tą rasę, tworząc pierwsze księgi hodowlane. Jest jedną z niewielu ras autochtonicznych europejskiego bydła czerwonego. Cechuje się duża odpornością, długowiecznością, bardzo dobrą płodnością, lekkimi porodami, dużą żywotnością cieląt i łatwością ich odchowu. Rasa polska czerwona może być użytkowana w trudnych warunkach środowiskowych przy minimalnym zużyciu pasz treściwych. Daje mleko o wysokiej wartości biologicznej z dużą przydatnością do celów serowarskich. Wydajność wynosi około 4000 kg mleka rocznie. Dorosła krowa osiąga masę ponad pół tony i jest nie wysoka, w kłębie mierzy zaledwie 126 cm.

Bydło czerwone stanowiło jedną czwartą populacji bydła w Polsce w okresie międzywojennym. Po wojnie liczebność tej rasy zaczęła spadać na skutek błędnych decyzji tak zwanych władz partyjnych. Jeszcze w latach sześćdziesiątych było około 2 mln sztuk polskiej czerwonej, ale w roku 1969 władze postanowiły ją ograniczyć na rzecz rasy czarno-białej i czerwono-białej. Edward Gierek poparł pomysły Władysława Gomułki, ograniczające rozwój starych polskich ras zwierząt hodowlanych i zmniejszył w roku 1973 rejonizację krów do trzech powiatów Małopolski. Rządy powołane przez generała Jaruzelskiego dobiły resztki hodowli, zabierając rolnikom dotacje.

Hodowla polskiego bydła czerwonego jest najstarszą hodowlą zarodową bydła w Europie. Prowadzona jest w sposób ciągły od roku 1893. W czasie Kongresu Wersalskiego w 1919 r. prezydent USA Woodrow Wilson, który był miłośnikiem i znawcą hodowli bydła, otrzymał od polskiej delegacji album obrazujący osiągnięcia hodowlane rasy polskiej czerwonej. Podobno, przekonało to amerykańskiego prezydenta do poparcia naszych aspiracji niepodległościowych. Powiedział on wówczas, "że naród, który ma przynajmniej jedną rasę zwierząt gospodarskich zasługuje na samodzielność państwową". I miał rację, gdyby nie wojny i sowiecka okupacja, a wraz z nią wszech wiedząca partia, wiele czysto polskich ras przetrwałoby do dziś. Z ogromnej populacji zostało zaledwie trzydzieści tysięcy krów tej rasy, z tego tylko tysiąc objętych jest oceną użytkowania mlecznego.

Tkanka mięsna tej rasy jest drobno-włóknista, co w efekcie daje mięso kruche a zarazem soczyste. Dzięki specyficznej budowie tkanki mięsnej, "czerwona polska" może powrócić na rynek i do szerokiej hodowli jako źródło dobrej kruchej i soczystej wołowiny. Wołowiny porównywalnej ze słynną argentyńską. Objęto ją hodowlą zachowawczą. A dzięki mozolnej pracy fundacji Slow-Food, która stworzyła "Arkę Smaku" - nazwa zapożyczona od biblijnej Arki Noego - rasa został objęta programem odbudowy bioróżnorodności. Akcja ma na celu ochronę zagrożonych wyginięciem starych gatunków zwierząt i roślin. Pod opieką fundacji znajdują się również tradycyjne produkty spożywcze. Może gdy teraz wybiorę się na wycieczkę po Polsce, wrócą dawne obrazy ogromnych stad czerwono-ceglastej maści, pasących się na łąkach i polach w całym kraju, bo bociany już przyleciały. KJW