Tradycje kulinarne Dolnych Łużyc

Lekko kiszone ogórki zwane gorcami, ziemniaki z grzybami, a także dania z roślin strączkowych oraz "chwastów", czyli ziół i kwiatów; to potrawy charakterystyczne dla Łużyc Dolnych.

Łużyce Dolne to kraina położona pomiędzy Łabą, Bobrem, Czarną Elsterą i jeziorami znajdującymi się na południe od Berlina. Polska strona Łużyc Dolnych leży w południowej części województwa lubuskiego. Przez wieki region ten znajdował się pod władzą na przemian Brandenburczyków, Czechów, Sasów i Prusów, często bywając dzielony między państwa ościenne. Taka a nie inna historia miała wpływ na poczucie tożsamości kulturowej zamieszkujących ów teren ludów. Z przeszło dwudziestu plemion słowiańskich, które można było spotkać tu w średniowieczu, tylko Łużyczanom udało się przetrwać, dzięki troskliwemu pielęgnowaniu obyczajów, języka i tradycji. Do dziś spotkać można kobiety noszące na co dzień powszednie ubiory ludowe, nie wspominając o pięknych odświętnych strojach wkładanych na specjalne okazje. Tych, w bogatej kulturze łużyckiej, nie brakuje.

Wiele obrzędów, choć obecnie związanych ze świętami chrześcijańskimi, ma swoje korzenie w czasach pogańskich. W Święta Bożego Narodzenia do najmłodszych przychodzi milczące Dzieciątko, obdarowujące drobiazgami i smagające brzozową witką na szczęście. W Sylwestra dzieci pieką małe figurki w kształcie zwierząt, tak zwane "noworoczki", którymi karmią mieszkańców obór i zagród. Najhuczniej obchodzone są łużyckie zapusty, kiedy to kolorowe korowody tanecznym krokiem chodzą po wsiach i miastach. 25 stycznia obchodzone jest Ptasie Wesele, podczas którego Sroka - panna młoda częstuje dzieci tradycyjnym ciastem drożdżowym uformowanym w supełki, których jeden koniec to ogon, a drugi; głowa ptaszka, gdzie umieszcza się goździki w miejsce oczu. Inna tradycja, w której naczelne miejsce zajmuje pyszne danie, to wyścig po kołacz, zwany tykancem. Pieczony z różnymi dodatkami w okrągłej formie, był nagrodą dla zwycięzcy konnego wyścigu na oklep. Dziewczęta również rywalizują o kołacz, bijąc garnki.

Z okazji wesela na Łużycach przyrządza się tradycyjną zupę na żeberkach wołowych. Do gotującego się wywaru z mięsa, ziół i warzyw powoli dodaje się roztrzepane jajka, groszek zielony i pokrojoną w płatki wołowinę. Lekko kiszone ogórki zwane gorcami, ziemniaki z grzybami, a także dania z roślin strączkowych oraz "chwastów", czyli ziół i kwiatów; to potrawy charakterystyczne dla Łużyc Dolnych. Najbardziej jednak wyróżniają się słodkie przysmaki takie jak duże drożdżowe kluski podawane z topionym masłem i kompotem jagodowym, a także ozdobne mlince, czyli małe naleśniki smarowane twarogiem i kremem nugatowym, a na koniec przybierane cukrowymi perełkami. Nie należy zapominać również o twarogowych bułeczkach ani słodkich kulkach z twarogu i ziemniaków, wysadzanych rodzynkami. BC