Rolnictwo ekologiczne - warto

Idea rolnictwa ekologicznego powstała w Niemczech już w latach dwudziestych ubiegłego wieku. Jednak wciąż jest ono mniej popularne niż rolnictwo przemysłowe.

W Polsce tereny rolnicze zajmują ponad połowę powierzchni kraju. Polskie rolnictwo jest jednocześnie odpowiedzialne za połowę zanieczyszczeń spływających do Bałtyku. Wprawdzie w naszym kraju użycie chemicznych środków ochrony roślin jest kilkakrotnie mniejsze niż w krajach zachodnich, jednak wciąż obserwujemy jego wzrost. Chęć pozyskania jak największych zbiorów i uzyskania najwyższych zysków staje się przyczyną wielu zagrożeń dla środowiska oraz konsumentów. Zbyt duża chemizacja rolnictwa (używanie pestycydów oraz syntetycznych nawozów) powoduje skażenie wód, a monokulturowe uprawy są przyczyną "zmęczenia gleby", czyli zmniejszenia jej żyzności i, co za tym idzie, zmniejszenia plonów.

Alternatywą dla rolnictwa "przemysłowego" jest ciągle rozwijające się rolnictwo ekologiczne, które pozwala na otrzymywanie plonów o najwyższej jakości przy zapewnieniu maksymalnej ochrony środowiska. Jak i na jakich zasadach funkcjonuje rolnictwo ekologiczne?

Idea rolnictwa ekologicznego powstała w Niemczech już w latach dwudziestych ubiegłego wieku. W Polsce, na początku lat osiemdziesiątych, zaczęły pojawiać się w prasie pierwsze wzmianki na ten temat. Już w 1989 roku powstało w naszym kraju Stowarzyszenie Producentów Żywności Metodami Ekologicznymi EKOLAND. Organizacja ta do dziś stowarzysza rolników, którzy produkują lub chcą rozpocząć produkcję ekologicznej żywności.

Ponieważ głównym celem rolnictwa ekologicznego jest wytworzenie zdrowych produktów i jednoczesna ochrona środowiska, nie stosuje się do upraw żadnych nawozów sztucznych. Gleba nie jest wzbogacana nawozami mineralnymi, tylko nawozami pochodzenia naturalnego - obornikiem, kompostem oraz nawozami zielonymi. Również chroniąc uprawy przed szkodnikami, nie stosuje się żadnych pestycydów. Stosowanych jest wiele metod biologicznych, które niegdyś były jedynymi metodami ochrony zbiorów. Przykładowo, aby chronić roślinę przed zakażeniem grzybami, powinno się ją sadzić w dużych odległościach od siebie oraz na stoku o południowej wystawie.

Ekorolnictwo to również hodowla zwierząt. W gospodarstwie ekologicznym są one karmione paszą pochodzącą z własnych upraw, czyli nieskażoną pestycydami. Zwierzętom nie podaje się hormonów ani antybiotyków, a wielkość i różnorodność hodowanego stada dobierana jest w taki sposób, aby własne plony wystarczyły do ich wyżywienia. Zwierzęta hodowane w ten sposób dostarczają takiej ilości nawozu, jaką jest w stanie przyjąć ekosystem. Nie powstają żadne nadwyżki, które trzeba składować i utylizować.

Kolejną zaletą upraw ekologicznych jest fakt użycia maszyn, które mają zminimalizowane szkodliwe działanie na glebę. Urządzenia te muszą być energooszczędne. W gospodarstwie ekologicznym większy jest udział pracy ludzkiej, co ma pozytywny wpływ na zmniejszenie bezrobocia na wsiach.

Wiele praktyk stosowanych w rolnictwie tradycyjnym prowadzi do degradacji gleby. W rolnictwie ekologicznym gleba traktowana jest jak żywy organizm, o który trzeba dbać. W celu utrzymania jej żyzności stosowany jest płodozmian. Oznacza to, że marchewka zasiana w jednym roku, nie może rosnąć w tym samym miejscu w następnym. Chroni to glebę przed jej wyjałowieniem. Równocześnie rolnicy nie uprawiają tych samych roślin na dużym obszarze. A jeśli nawet, to muszą być urozmaicone przez sadzenie drzew i krzewów. W ten sposób powstają na polach naturalne schronienia dla ptaków, które pomagają w walce ze szkodnikami roślin.

Ważnym aspektem w rolnictwie jest nawadnianie. Aby prowadzić rolnictwo ekologiczne należy wprowadzić zmiany tradycyjnych systemów melioracji, które szkodzą naturalnemu ekosystemowi. Zamiast nich pozostawia się naturalne zbiorniki i cieki wodne lub tworzy nowe tak, aby nie zakłócały równowagi w przyrodzie.

W celu uniknięcia oszustw w produkcji i dystrybucji żywności ekologicznej wprowadzony został system certyfikacji produktów ekologicznych. W Polsce ten system znajduje się pod kontrolą Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, któremu podlegają komercyjne jednostki certyfikujące. Jednostki te muszą posiadać upoważnienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Brak chemizacji oraz niewielki obszar uprawowy sprawiają, że rolnictwo ekologiczne jest mniej wydajne i bardziej pracochłonne niż rolnictwo przemysłowe. Wciąż ekologicznie produkuje bardzo mały odsetek gospodarstw. Plony mogą być o 1/3 niższe w porównaniu do plonów z rolnictwa konwencjonalnego, a jednostkowy koszt produkcji jest nawet 3-krotnie większy. Wynikiem tego jest większa cena rynkowa produktów ekologicznych, która może być wyższa nawet o 50-200%, w porównaniu z produktami pochodzącymi z upraw konwencjonalnych. Warto jednak kupować produkty, które są wytworzone w sposób naturalny, bez użycia szkodliwych dodatków, chociaż ich cena jest wyższa. MG