Witaminy

Nazwa witamina pochodzi od łacińskiego słowa vita - życie.

Nazwa witamin pochodzi od łacińskiego słowa vita - życie. Są substancjami niezbędnymi w naszej diecie. Organizm człowieka nie jest w stanie wielu z nich samodzielnie wytworzyć. Z tego powodu muszą być dostarczane z pożywieniem.

Witaminy odkrył polski badacz Kazimierz Funk w 1912 roku. Od tego czasu wyodrębniono 13 grup witamin, z których 9 rozpuszcza się w wodzie, a 4 należą do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.

Witaminy nie posiadają wartości odżywczej, jednak są potrzebne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, w którym pełnią rolę regulacyjną. Ich brak w organizmie nazywamy awitaminozą. Jej objawy mogą być różne w zależności od stopnia jej nasilenia i grupy witamin, której dotyczy. Zbyt niskie ich spożycie prowadzi do hipowitaminozy, natomiast ich nadmiar to hiperwitaminoza, która również może być niebezpieczna dla zdrowia.

Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach

Występują przede wszystkim w tłuszczach oraz w produktach żywnościowych, które je zawierają (mięso, produkty mleczne). Do tej grupy zaliczamy witaminy: A, D, E, K. Muszą być one spożywane z tłuszczem, ponieważ w przeciwnym razie nie zostaną wchłonięte. Witaminy te są magazynowane w naszym organizmie, głównie w wątrobie. W związku z tym, że nasz organizm ma zdolność do ich gromadzenia, ich czasowe mniejsze spożycie nie jest tak niebezpieczne, jak ograniczone dostarczanie witamin rozpuszczalnych w wodzie. Możliwość ich magazynowania może niestety skutkować hiperwitaminozą.

Witaminy rozpuszczalne w wodzie

Do tej grupy zaliczamy: witaminę C (kwas askorbinowy), witaminę B₁ (tiamina), witaminę B₂ (ryboflawina), witaminę B₅ (kwas pantotenowy), witaminę B₆ (pirydoksyna), witaminę B₉ (kwas foliowy), witaminę B₁₂ (kobalamina), witaminę PP (niacyna), witaminę H (biotynę). Do ich trawienia i wchłaniania nasz organizm nie potrzebuje tłuszczu. Ponadto, w odróżnieniu od witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, nie są one magazynowane w organizmie człowieka. Dzięki temu większe spożycie tych witamin nie skutkuje ich nadmierną kumulacją i objawami hiperwitaminozy. Nadmierne ilości, niewykorzystane przez organizm, wydalane są wraz z moczem. Wyjątek stanowi jedynie witamina B₁₂, która gromadzona jest w wątrobie i mięśniach.

Źródłem witamin jest wiele produktów żywnościowych a także preparaty farmaceutyczne. Niektóre z witamin mogą być wytwarzane w organizmie człowieka. Witaminy takie, jak: B₁, B₆, B₁₂, PP, K i kwas foliowy, w śladowych ilościach są wytwarzane przez bakterie jelitowe w przewodzie pokarmowym. Do syntezy witaminy A niezbędne są karotenoidy, czyli jej prowitaminy. Organizm człowieka ma także zdolność wytwarzania dosyć dużych ilości witaminy D₃ w skórze. Do tego procesu niezbędne jest jednak działanie promieni słonecznych. mk