Fosfor

Fosfor (P) jest niezbędny do magazynowania i transportu energii w organizmie człowieka. Z Greki nazwę pierwiastka tłumaczymy jako "niosący światło".

Fosfor (pierwiastek chemiczny oznaczany symbolem P) jest jednym z makroelementów, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Najwięcej tego składnika mineralnego znajduje się w kościach, nieco mniej w mózgu oraz mięśniach, a mniejsze jego ilości we wszystkich pozostałych komórkach. Do prawidłowego wykorzystania fosforu niezbędny jest wapń i witamina D.

Funkcja

Podstawową funkcją fosforu w organizmie człowieka jest udział w budowie i utrzymaniu struktury układu kostnego - aż 85% tego składnika znajduje się w kościach. Ponadto fosfor jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania mózgu, metabolizmu ustroju, utrzymania prawidłowego pH krwi, bierze udział w regulacji pracy serca i nerek. Dzięki fosforowi przyswajane są witaminy: B2 i B5. Fosfor jest niezbędny także do magazynowania i transportu energii w organizmie człowieka.

Zapotrzebowanie

Zapotrzebowanie organizmu na fosfor zależy od wieku człowieka. Największe jest podczas intensywnego wzrostu, czyli w okresach wczesnodziecięcym i dojrzewania. Spożycie fosforu w codziennej diecie najczęściej znacznie przekracza zalecane normy.

Zapotrzebowanie dobowe na fosfor
Niemowlęta 0 - 6 m-cy	300 mg
Niemowlęta 6 - 12 m-cy	500 mg
Małe dzieci 1 - 3 r.ż.	1000 mg
Dzieci 4 - 9 r.ż.	800 mg
Młodzież 10 - 18 r.ż.	900 mg
Dorośli	Kobiety	Mężczyźni
19 - 25 r.ż.	900 mg	900 mg
26 ? 60 r.ż.	700 mg	700 mg
> 60 r.ż.	800 mg	700 mg
Kobiety w ciąży i karmiące	900 mg

Należy pamiętać, że ilość fosforu w codziennej diecie ściśle łączy się ze spożyciem wapnia. Prawidłowy stosunek fosforu do wapnia powinien wynosić 1 : 1,3.

Niedobór

Hipofosfatemia, czyli niedobór fosforu, zdarza się niezwykle rzadko. Zazwyczaj ustalone normy pokrywane są wręcz w nadmiarze. Na skutki niedoborów narażeni są przede wszystkim alkoholicy i osoby przyjmujące leki zobojętniające kwas solny w żołądku. Objawami niedoboru fosforu są:

- ogóle osłabienie i zmęczenie

- brak apetytu i utrata masy ciała

- sztywność stawów

- zaburzenia w budowie i bóle kości

- trudności w oddychaniu

- artretyzm.

Nadmiar

Fosfor występuje w większości produktów spożywczych, często w dużych ilościach, co sprawia, że jego ilości w diecie przekraczają zalecane normy. Nadmiar fosforu utrudnia wchłanianie innych ważnych dla zdrowia składników mineralnych: wapnia, magnezu, żelaza i cynku. Długotrwała hiperfosfatemia, czyli nadmierne stężenie tego składnika mineralnego w organizmie, może przyczynić się do osłabienia kości i zębów, rozwoju osteoporozy, a także nadczynności przytarczyc.

Źródła

Fosfor jest naturalnym składnikiem wielu produktów spożywczych, bardzo dobrze, w około 70%, wchłanianym z przewodu pokarmowego, w jelicie cienkim. W codziennej diecie Polaków głównym jego źródłem są produkty zbożowe i mleczne oraz mięso. Produktami szczególnie bogatymi w fosfor są:

- sery podpuszczkowe

- nasiona roślin strączkowych, zwłaszcza fasola i groch

- produkty zbożowe

- sery twarogowe

- mięso i drób

- ryby

- jaja

- orzechy i nasiona.

Nie ze wszystkich produktów fosfor może być wchłaniany w jednakowym stopniu. W produktach zbożowych oraz nasionach roślin strączkowych występuje w postaci trudnowchłanialnych związków, z tego powodu trzeba je poddawać odpowiedniej obróbce. Nasiona wymagają wcześniejszego namoczenia, natomiast dodawanie drożdży oraz fermentacja ułatwiają wchłanianie fosforu z produktów zbożowych, np. pieczywa i ciast.

Warto pamiętać, że wiele substancji dodatkowych stosowanych podczas produkcji koncentratów zup, serów topionych, napojów gazowanych, dań typu instant oraz wędlin także zawiera fosfor.

Katarzyna Mućka