Kuchnia włoska, kuchnia świata

Zastanawiałeś się kiedyś nad tym, dlaczego kuchnia włoska jest tak różnorodna? Aby poznać jej sekret musimy przypomnieć sobie jej historię.

Zdarzyło Ci się kiedyś zastanawiać nad tym, jak podobne bywają dania z rozmaitych zakątków świata? Kultury potrafią diametralnie się różnić, a znaleźć wspólny mianownik w potrawach, które uznają za typowe wyłącznie dla siebie jest całkiem łatwo. Rozwiązanie tej zagadki jest proste: ludzie zawsze podróżowali. Z własnej woli lub pod przymusem okoliczności, ale nieodmiennie przenosząc ze sobą wiedzę i umiejętności, również w dziedzinie kulinariów. Dowody na to znaleźć można chociażby we Włoszech. Od Nowego Świata, przez Bliski po Daleki Wschód, tradycje wielu kultur nie pozostawały bez wpływu na kuchnię tego kraju.

Zobacz najlepsze przepisy kuchni włoskiej!

Jej bogata historia sięga tysięcy lat wstecz i przebiega szlakiem znaczonym tysiącami potraw. Zatrzymajmy się na chwilę przy tej uznawanej za sztandarową dla słonecznej Italii. Mowa oczywiście o makaronie. Dzisiejsze bogactwo gatunków i sposobów przyrządzania zawdzięcza ludom rozmaitego pochodzenia, począwszy od Etrusków. Ci proto-Włosi podbili Rzym około 800 roku przed naszą erą i uznawani są za jedną z najbardziej liczących się grup, jeśli chodzi o wpływ na początki jego rośnięcia w siłę. To oni pierwsi wpadli na pomysł produkcji makaronu. Tak przynajmniej uważa się na podstawie malowideł w etruskich grobowcach. Widnieją na nich postaci, które mieszają wodę z mąką, podczas gdy w pobliżu znajduje się wałek i coś w rodzaju gilotynki. Etruskowie wynaleźli również prekursora dzisiejszej polenty, czyli ochrzczone przez Rzymian mianem puls danie przypominające owsiankę, jednak przyrządzone z jęczmienia.

Kolejny lud, o którym koniecznie trzeba wspomnieć, to Grecy. Od co najmniej trzynastego stulecia przed naszą erą do wieku szesnastego mieli na mieszkańców Italii praktycznie nieustanny wpływ. To oni przekazali Rzymianom umiejętności potrzebne do wypieku chleba. Ci drudzy wynieśli sztukę piekarską na wyższy poziom, udoskonalając piece, tworząc szkoły oraz związki zawodowe zrzeszające ludzi profesjonalnie zajmujących się pieczywem. Grecy znali wcześniej również makrios, czyli rodzaj drobnego makaronu, który zawdzięcza greckiemu daniu swoją dzisiejszą nazwę. W historii tego produktu palce maczali również Arabowie, którzy zaimplementowali we włoskiej kuchni pierwsze fusilli, nazywane przez nich ittryia. O Arabach jednak za chwilę.

Najpierw musimy rzucić okiem na dość długo trwający, a niezbyt przyjemny koniec Imperium Rzymskiego, które upadło ostatecznie w czwartym wieku naszej ery. Jedną z licznych konsekwencji tego faktu było poważne osłabienie Italii, która stała się celem ataków licznych ludów, między innymi Wizygotów, Wandalów, Hunów, Bizantyjczyków, Lombardów, Franków, Arabów, Normanów i Germanów. Państwa takie jak Francja czy Hiszpania kontrolowały niektóre terytoria włoskie z przerwami przez kilka ładnych stuleci, aż do zjednoczenia Włoch w roku 1860. Jak to zwykle bywa, każdy z najeźdźców pozostawił po sobie cząstkę siebie, czyli między innymi kulinarne techniki, zwyczaje i upodobania.

Te z kolei adaptowali zresztą sami Włosi. Podbijający Europę Rzymianie przywozili ze zdobytych prowincji rozmaite produkty, a Marek Aureliusz wysłał ekspedycję do Chin już w drugim stuleciu naszej ery, a więc na długo przedtem zanim pojechał tam jego imiennik, Marco Polo. Zasługi tego ostatniego też są spore, a wymienić można chociażby spaghetti i tortellini, które do złudzenia przypominają pierożki wonton. Nie wolno zapomnieć w tym miejscu również o lodach, które dzięki Włochom ewoluowały w gelati, za co powinien być im wdzięczny cały świat deserów i cukiernictwa. Mrożone desery trafiły na stoły całej Europy za pośrednictwem Katarzyny Medycejskiej, która wniosła w posagu na dwór francuski wiele włoskich zwyczajów kulinarnych, implementując w ojczyźnie z kolei te francuskie.

Przeczytaj także: Historia lodów

Dzięki zdominowaniu handlu wschodniośródziemnomorskiego przez Wenecję, wczesnorenesansowe Włochy były dobrze zaopatrzone w produkty pochodzące z Południa i Wschodu. Wyprawy do Nowego Świata zaś zaowocowały wzbogaceniem się kuchni włoskiej o elementy, bez których nie jesteśmy w stanie sobie jej dziś wyobrazić, czyli na przykład paprykę, cukinię, kabaczek, fasolę, kukurydzę, czekoladę i oczywiście pomidory. Te ostatnie zaimplementowane zostały we Włoszech dokładnie w roku 1522. To wtedy rządzący królestwem Neapolu Hiszpanie przywieźli z Peru czerwone kule zwane w języku Majów xtomatl. Neapolitańczycy utrzymują oczywiście, że sami zdobyli pomidory, dlatego nie ma co przed nimi zgrywać erudyty.

Poznaj: Rodzaje czekolad

Niepoślednią rolę w rozwoju włoskiej kuchni odegrali również obiecani wcześniej Arabowie. Kiedy w 1096 roku rozpoczął się okres wypraw krzyżowych, włoscy żołnierze przywieźli z obszarów podlegających muzułmańskim wpływom wiele składników i receptur kulinarnych. Dotyczy to między innymi ukochanej przez wszystkich Włochów kawy. Rządzącym przez wiele lat Sycylią Arabom kuchnia Italii zawdzięcza z kolei produkty takie jak ryż, karczochy i cytryny.

Czy znasz historię kawy?

Jak więc widać, choć potrawy różnych kultur mogą wydać się z pozoru całkiem odmienne, jeśli przyjrzysz się dokładniej, dostrzeżesz więcej podobieństw niż różnic. Barbara Ciastoń