Kuchnie świata: Szkocja

Niektórzy Szkoci mają już dosyć podsumowania ich kuchni przy użyciu haggis, whiskey i herbatników pakowanych w szkocką kratkę.

Niektórzy Szkoci mają już dosyć podsumowania ich kuchni przy użyciu haggis, whiskey i herbatników pakowanych w szkocką kratkę. Trzeba jednak przyznać, że coś jest na rzeczy. Haggis składa się głównie z owsianki i podrobów, a w Szkocji zarówno jedno, jak i drugie cieszy się ogromną popularnością. Herbatniki są uwielbiane nie tylko przez dzieci, ale i przez dorosłych. Ci ostatni z kolei są niezwykle dumni ze swego narodowego trunku, czyli whisky.

Przeczytaj więcej o zdrowej owsiance

"Whisky" to oryginalny zapis jego nazwy. Pod koniec XIX wieku jakość tego napitku w Szkocji była dość marna, więc producenci z Irlandii i Stanów Zjednoczonych chcieli zaznaczyć różnicę między wyrobem własnym a jego szkocką wersją, dodając "e" w środku. To dlatego dzisiaj spotkać można "whisky" oraz "whiskey". Obie wersje są poprawne, aczkolwiek zależą od kraju pochodzenia trunku.

Ciekawą rzeczą dotyczącą alkoholu jest to, że w Szkocji nie zawsze wolno go sprzedawać. Prohibicja dotyczy przede wszystkim niedziel oraz późnych godzin nocnych. Stoiska alkoholowe w supermarketach są na przykład wówczas odgradzane od reszty sklepu.

Mniej wyskokowym, za to nie mniej popularnym napojem jest herbata. Pija się ją wszędzie, niezależnie od pory dnia. Do śniadania ewentualnie zastępowana jest kawą. Na śniadanie zaś najczęściej jada się płatki zbożowe na mleku, od pewnego czasu uparcie wypierające owsiankę, tradycyjnie w Szkocji doprawianej nie cukrem, a solą. Dla zburzenia monotonii codziennego zestawu pod tytułem zboża plus mleko, spożywa się niekiedy również bułeczki zapiekane z jajkiem lub boczkiem w środku. Rano na stole spotkać można też czasem wędzonego śledzia, grzyby, ciastka owsiane, tosty i marmoladę.

Lunch to zazwyczaj zakupiona w biegu kanapka lub kawałek placka. Placki Szkoci jedzą zarówno na słodko, jak i na słono, na przykład z mięsem. Oba rodzaje noszą angielską nazwę pie, aczkolwiek te pierwsze dookreśla się, nazywając je pudding pie. Na szybko w Szkocji można zjeść dania kuchni hinduskiej, pizze, kebaby, frytki, czyli zasadniczo to, co u nas, ale poza tym jeszcze wspomniane placki mięsne, zarówno pieczone, jak i smażone na głębokim tłuszczu, podobnie jak haggis.

Generalnie rzecz biorąc, szkockie dania należą do tych raczej ciężkostrawnych. Powstało wiele lokalnych żartów na temat "zatykającego arterie" jedzenia. Początki kuchni szkockiej to wpływy nordyckie oraz zwyczaje kultury Celtów.

Dieta nizinnych terenów do mniej więcej połowy XVI wieku bazowała na rybach, mięsie i nabiale. Później, wraz ze wzrostem populacji, coraz większą rolę w jadłospisie zaczęły odgrywać zboża, przede wszystkim owies i jęczmień. Droga pszenica zarezerwowana była dla najzamożniejszych, żyto natomiast przeznaczano głównie na paszę dla zwierząt. Mąkę zbożową rzadko wykorzystywano w czystej postaci. Najczęściej stanowiła element mieszanki ze zmielonymi, uprzednio suszonymi, nasionami roślin strączkowych.

W wieku XVIII, Szkoci żywili się zasadniczo dziczyzną, owocami morza, wodorostami oraz wypiekami z owsa i jęczmienia. Spożycie warzyw często ograniczało się do jedzenia jarmużu i wspomnianych wodorostów. Jako napitek, podawano przede wszystkim whisky oraz wino. Łosoś i ostrygi były pokarmem biedoty - wyższe klasy nie tykały tych produktów. Szkocka arystokracja jadała na sposób francuski.

Dowiedz się: Jak otworzyć ostrygi

Pewien procent diety pokrywało mięso pochodzące również z hodowli zwierząt udomowionych, na przykład wieprzowina, aczkolwiek nie był to procent znaczący. Znacznie większą popularnością cieszyło mięso dzikich zwierząt, między innymi bażantów, głuszców, kuropatw, saren, kaczek i zajęcy. Z tego powodu wiele z tych gatunków jest hodowanych.

Szkocja jest potężnym eksporterem małży, przegrzebków, krabów, homarów, krewetek i langust. Jeśli chodzi o ryby, to Szkoci uważają dorsza za gatunek pośledni. Preferują na przykład śledzia lub łupacza. Przed smażeniem, ryby często panieruje się w płatkach owsianych.

Pod koniec ubiegłego wieku w Szkocji zaczęły się pojawiać restauracje lansujące nową szkocką kuchnię fusion, czyli typowo szkockie składniki przyrządzane przykładowo na sposób włoski, francuski czy azjatycki. Trudno jednak powiedzieć, żeby potrawy tego nurtu przypadły do serca miejscowej ludności, która uważała je za raczej pretensjonalne. Barbara Ciastoń