Parzenie kawy - słownik i terminy

Zaparzenie wyśmienitej kawy wymaga pewnej wiedzy. W naszym słowniku znajdziecie wyjaśnienia często używanych terminów.

Aromat - zapach uwalniany podczas palenia kawy.

BAR - jednostka miary ciśnienia z jakim działają ekspresy ciśnieniowe. Do zaparzenia espresso potrzebna jest maszyna pracująca z ciśnieniem 9 barów.

Barista - osoba zajmująca się przygotowaniem kawy. Prowadzone są specjalne kursy dla baristów, podczas których nabywają odpowiednich umiejętności.

Bojler - zbiornik w ekspresie ciśnieniowym, w którym podgrzewana jest woda do parzenia kawy.

Bukiet - zapach zmielonej kawy.

Caffe Americano - espresso rozcieńczone gorącą wodą. Moc działania jest taka sama, ale smak się zmienia.

Café au Lait - francuska kawa biała oparta na espresso. Na jedną porcję kawy przypadają dwie porcje mleka.

Caffe Latte - włoska kawa biała oparta na espresso. Prócz mleka zawiera na wierzchu piankę.

Caffe Mocha -  café latte zmieszana z czekoladą. Na wierzchu zamiast pianki zawiera bitą śmietanę. Nazwa pochodzi od nazwy portu w Jemenie, który znany jest eksportu ziaren o smaku i zapachu czekolady.

Café Noir - czarna kawa po francusku.

Caffe Shakerato - espresso zmiksowane z lodem i cukrem.

Cappuccino - napój sporządzony na bazie espresso z gorącym mlekiem i pianką. Nazwa pochodzi od włoskich mnichów kapucynów - ich habity z kapturami przypominają piankę kawy.

Crema - pianka na espresso, która świadczy o jego jakości. Powstaje pod działaniem dużego ciśnienia, powietrza i dwutlenku węgla. Espresso bez cremy jest źle zaparzone.

Czas parzenia - dobre espresso parzy się przez 25-30 sekund. Czas parzenia rozpoczyna się wraz z włączeniem pompy ekspresu i kończy z jej wyłączeniem.

Demitasse - specjalna filiżanka do espresso.

Dla gastronomii - termin używany w stosunku do ekspresów, które mogą być użyte w lokalach gastronomicznych. Charakteryzują się dużą wydajnością pracy i trwałością części.

Ekspres ciśnieniowy - działa na zasadzie metody ciśnieniowej, dzięki której można zrobić espresso. Zaparzona w nim kawa zawiera mniej kofeiny.

Ekspres dźwigniowy - ekspres ciśnieniowy, który zamiast pompy do tłoczenia wody posiada ręczą dźwignię.

Ekspres kapsułkowy - ekspres ciśnieniowy używający specjalnych pojemniczków z mieloną kawą.

Ekspres kolbowy - ekspres ciśnieniowy, w którym zmielona kawa wsypywana jest do kolby.

Ekspres przelewowy - działa na zasadzie metody przelewowej. Odpowiednia ilość wody jest automatycznie podgrzana i przepuszczona przez filtr z kawą.

Ekstrakcja - proces, podczas którego gorąca woda przesącza się przez zmieloną kawę. Produktem końcowym jest  napar, który zawiera aromat oraz inne substancje wypłukane ze sproszkowanej kawy.

Espresso - terminu używa się dla oznaczenia sposobu pieczenia ziaren lub przyrządzenia kawy. Napój zaparzany jest pod dużym ciśnieniem gorącej wody. Słowo espresso pochodzi od łacińskiego "Expresere" oznaczającego "wyciskać".

Espresso Breve - espresso ze słodkim, skondensowanym mlekiem w proporcji pół na pół.

Espresso Con Panna - espresso z ubitą pianą na wierzchu.

Espresso  Doppio - podwójna dawka espresso.

Espresso Lungo - espresso o nieznacznie przedłużonym czasie ekstrakcji, o bardziej gorzkim smaku.

Espresso Macchiato - espresso z małą plamą mleka lub pianki na wierzchu.

Espresso Romano - espresso podawane ze skórką cytryny na brzegu.

Espresso Ristretto - mocne espresso, które robi się z mniejszej ilości wody przy większej dawce kawy.

French Press - metoda parzenia kawy w specjalnym dzbanku. Fusy oddziela się od naparu przyciskając je tłokiem do dna.

French Roast - kawa z bardzo ciemnego palenia. Daje mocny, gorzko-słodki napar.

Głowica grupy (Grouphead) - część grupy parzącej, która składa się z mocowania na uchwyt filtra i sitka. Zrobione są zwykle z mosiądzu, rzadziej ze stali nierdzewnej lub aluminium. Głowica grupy jest jednym z elementów podtrzymujących temperaturę płynu.

Głowica parzenia (Brew Head) - wbudowana na stałe część ekspresu ciśnieniowego. Widoczna jest z przodu, łączy się z uchwytem filtru i zaciskiem go przytrzymującym.

Grupa parząca (Brew Group) - miejsce w ekspresie ciśnieniowym, w którym jest parzona kawa. Znajduje się w nim sitko, uchwyt filtra i koszyk na filtr. Dobre espresso uzyskamy tylko wtedy, gdy cała grupa parząca ma odpowiednią temperaturę. Niektóre z nich są podgrzewane bezpośrednio, a inne pośrednio przez metalowe elementy mające kontakt z bojlerem.

Koszyk na filtr - metalowy pojemniczek, który pasuje do uchwytu na filtr. Posiada wiele malutkich dziurek, przez które spływa zaparzony napój.

Kawa po wiedeńsku - kawa z czekoladową pianką, najlepiej użyć do niej ziaren średnio palonych, tzw. w stylu wiedeńskim.

Kawa po turecku - napar przygotowywany w rondelku na ogniu.

Kawa w saszetkach - zmielona i ubita kawa w papierowej otoczce. Pakuje się ją próżniowo i hermetycznie zamyka. Każda porcja ma 7 gramów kawy. System ich stosowania nazwany jest Easy Serving Espresso Pod, w skrócie POD (E.S.E.). Saszetki są przeznaczone do ekspresów o wymiarach wkładów 45 mm.

Kawa z dzbanka - mielona kawa jest zalewana gorącą wodą w zwykłym dzbanku i parzy się w nim koło 5 min. Następnie jest rozlewana do filiżanek, czasem z cedzeniem fusów. Sposobem tym można przygotować napar również bezpośrednio w filiżance. Błędem jest nazywanie takiego napoju kawą po turecku.

Makinetka (kafetierka, kawiarka) - włoski czajniczek niskociśnieniowy. Składa się z dwóch zbiorników i lejka. W dolnej komorze znajduje się zimna woda, która na skutek podgrzania wypychana jest w stronę lejka. Przesącza się przez zmieloną kawę i zbiera w górnej części jako gotowy napar.

Metoda ciśnieniowa - sposób parzenia kawy w ekspresach ciśnieniowych. Napar powstaje dzięki gorącej wodzie, która pod ciśnieniem przesącza się przez zmieloną kawę i zbiera się w filiżance.

Metoda filtracyjna - sposób parzenia używany w ekspresach przelewowych lub za pomocą filtra. Woda przesącza się przez zmieloną kawę nie zabierając fusów i gromadzi się w dzbanku.

Metoda próżniowa - parzenie kawy pod ciśnieniem przy pomocy makinetki.

Metoda zimnej wody - sposób parzenia kawy, który pozbawia ją kwasów szkodliwych dla żołądka. Polega na moczeniu mielonej kawy w niewielkich ilościach zimnej wody przez około 15 min. Później filtruje się fusy. Do wywaru można dodać gorącej wody lub przechować.

Mielenie - proces rozdrabniania ziaren kawy. Wielkość drobin proszku zależy od sposobu ich parzenia. Kawa mielona drobno przeznaczona jest do parzenia po turecku i ekspresu ciśnieniowego. Kawa mielona średnio sprawdza się w ekspresie przelewowym, a na grubo w dzbanku, filtrze i French Press. Im drobniej kawa jest rozdrobniona tym szybciej się zaparzy.

Młynek do kawy - urządzenie mielące ziarna kawy na proszek odpowiedniej wielkości. Młynki ręczne obsługiwane są za pomocą korbki. Młynki elektryczne szybciej przygotują kawę. Zaletą urządzeń bez prądu może być wygląd, ponieważ większość przypomina antyki.

Młynek nożowy - mieli ziarna kawy za pomocą ostrzy. Nadaje się również do rozdrabniania dodatków, tj. laseczki cynamonowe. Młynek nożowy nie gwarantuje równomiernego rozdrobnienia kawy.

Młynek żarnowy - mieli ziarna dwoma okrągłymi żarnami. Jest bardziej wydajny, ponieważ rozdrobni większą ilość kawy za jednym razem. Proszek będzie równomiernie rozdrobiony.

Obudowa - mieści się w niej większość elementów ekspresu, może być wykonana z plastiku lub metalu.

Odbijacz - pojemnik, do którego przymocowany jest wałek obleczony gumową osłoną. Odbijacz służy do  usuwania fusów z uchwytu filtra. Wystarczy uderzać nim o wałek odbijacza, by zawartość znalazła się w pojemniku.

Odgazowanie - naturalny proces, podczas którego uwalnia się dwutlenek węgla ze świeżo palonej kawy. W czasie jego trwania ziarna są chronione przed wietrzeniem.

Panel sterowania (Control Panel) - miejsce, z którego jest kontrolowana większość funkcji ekspresu. Znajdziemy tu włącznik, opcje regulujące temperaturę parzenia, ciśnienie i inne.

Piana - za proces jej przygotowania jest odpowiedzialna dysza pary znajdująca się w ekspresie.

Podgrzewacz filiżanek - element ekspresu, który ociepla naczynia. Znajduje się zwykle w górnej części urządzenia nad bojlerem. Chroni przed szybkim spadkiem temperatury kawy w filiżance.

Pompa - część ekspresu, która dostarcza wodę pod ciśnieniem do dalszej części urządzenia. Może być rotacyjna lub wibracyjna.

Spienione mleko - gorące i spienione stanowi element kaw pochodnych espresso.

System POD (E.S.E.) - patrz: Kawa w saszetkach.

Uchwyt filtra (Portafilter) - element ekspresu wykonany z metalu z plastikową rączką. Trzyma filtr do kawy i jest przyczepiany do głowicy grupy.

Tamper - ubijak do kawy w filtrze.

Temperatura parzenia - może się różnić w poszczególnych modelach ekspresów, ale przyjęte jest by espresso parzyć wodą o temperaturze 88-92 stopni.

Thermo-Block - system grzewczy w ekspresach.

Zaparzacz z tłokiem - patrz: French Press.