Definicja
Jest to ziarno kawowca. Należy do najpopularniejszych używek. Stanowi główne źródło kofeiny i działa na organizm pobudzająco. Picie naparu z kawy w zbyt dużych ilościach może być szkodliwe dla zdrowia człowieka.
Pochodzenie
Kawa pochodzi z Afryki, z rejonu Półwyspu Somalijskiego i Wyżyny Abisyńskiej. Obecnie uprawiana jest przede wszystkim w Brazylii, Kolumbii, Meksyku, Etiopii, Kenii, Indiach, Wietnamie i Indonezji.
Budowa ziarna
Ziarna kawy, w zależności od gatunku, mogą mieć różną wielkość. Są delikatnie spłaszczone, zwarte i dość twarde. Mają zielonkawą barwę. W każdym owocu znajdują się zazwyczaj 2 ziarna okryte twardą łuską (tzw. pergaminem), pod którą jest jeszcze wewnętrzna osłonka zwana srebrną skórką.
Skład chemiczny surowych ziaren
W surowej kawie zidentyfikowano wiele związków chemicznych. Są to przede wszystkim: kofeina (1-4,5%), trigonelina, aminokwasy, węglowodany, kwasy alifatyczne, tłuszcz, glikozydy oraz składniki mineralne, głównie potas.
Metody zbierania ziarna
Owoce kawowca zbierane są ręcznie lub przy użyciu specjalnych maszyn. Poddaje się je obróbce, w wyniku której otrzymywane są zielone ziarna kawy, które następnie są pakowane w 60 kilogramowe worki.
Sposób obróbki
Są dwie metody oczyszczania kawy z łupiny: na sucho i na mokro. Pierwsza z nich polega na rozsypywaniu owoców kawy na matach i suszeniu ich na pełnym słońcu. Po upływie trzech tygodni ziarna przekładane do mechanicznej łuszczarki, która usuwa z nich zeschnięte otoczki, pozostałości miąższu. W pierwszym etapie mokrej metody owoce są pozbawiane miąższu i moczone w wodzie. Po 24-48 godzinach fermentacji i oczyszczeniu strumieniem wody są one przekładane do suszarki. Następnie w maszynie do złuszczania ścierana jest pergaminowa łuska, pod którą znajduje się zielone ziarno. Gotowe ziarna poddawane są paleniu.
Sposoby palenia ziarna
Kawa może być palona (prażona) na dwa sposoby. Szybki („turbo”) - polega na podgrzaniu ziaren kawy do temperatury 220-260°C. Wykorzystuje się do tego bardzo gorące powietrze, ogrzane niekiedy do 600°C. Palenie szybkie trwa około 3-5 minut. Druga metoda, klasyczna, jest dłuższa. Palenie trwa około 10-20 minut, a ziarna podgrzewane są stopniowo w specjalnym bębnie. Podczas prażenia ziarna kawy ulegają fizycznym i chemicznym przeobrażeniom: zmieniają barwę, zwiększają swoją objętość i zyskują charakterystyczny zapach (dzięki uwalnianym olejkom).
Sposoby prażenia
Wyróżnia się pięć stopni prażenia kawy: bardzo jasny, jasny, średni, ciemny oraz bardzo ciemny. Ziarna słabo prażone mają dużą zawartość kofeiny i łagodny smak. Kawa mocno palona zawiera mniej kofeiny oraz jest ciemniejsza. Po uprażeniu ziarna łatwo wchłaniają wodę i szybko tracą swój charakterystyczny aromat.
Podział ze względu na sposób przetworzenia
Kawa palona (niemodyfikowana, modyfikowana), kawa w ziarnach, kawa mielona, kawa rozpuszczalna, kawa liofilizowana.
Nazwa w języku angielskim
Nazwa w języku francuskim
Nazwa w języku niemieckim